Vierdelige ontwikkelreeks · werk in uitvoering

Ontwikkeling die écht werkt — van jezelf, via je organisatie, naar systeem en machine.

De EBD-reeks combineert het beste beschikbare wetenschappelijk onderzoek, professionele expertise en jouw waarden en context — in vier delen: ik (EBPD), wij (EBOD), wereld (EBSD) en ik en wij in een AI-wereld (EBAI). Op basis van bewijs, niet op onderbuik. Deze site legt uit hoe die denklijn in elkaar zit; er valt hier niets te kopen.

Bronnen, effectgroottes en kritiek expliciet Vier delen, 659 pagina's Geen bedrijf — ik peil belangstelling

"De vraag is niet 'werkt dit?' maar 'werkt dit voor deze persoon, in deze context, voor dit doel?'"

4
delen
75
hoofdstukken
659
pagina's
Wat is EBD?

Drie pijlers die bewijs, vakmanschap en waarden samenbrengen

Evidence-Based Development is een wetenschappelijk onderbouwde benadering van groei — van jezelf, je team, je organisatie en het systeem waarin je werkt. In tegenstelling tot veel populaire zelfhulp erkent EBD dat effectieve ontwikkeling niet alleen draait om wat bewezen is, maar ook om hóe het wordt toegepast door ervaren professionals én hoe het aansluit bij jouw context en waarden.

1 — Wetenschappelijk bewijs

Peer-reviewed studies, systematic reviews en meta-analyses. We maken effectgroottes, replicatie en beperkingen expliciet, en zijn transparant over onzekerheid.

2 — Professionele expertise

Het vakmanschap van gekwalificeerde professionals: context vertalen naar passende interventies en reflecteren op bias, grenzen en ethiek.

3 — Waarden & context

Autonomie, betekenis, cultuur en voorkeuren van de deelnemer. Doelen worden verbonden met de persoonlijke én organisatorische praktijk.

Kernprincipe. De beste interventie is niet per se de meest onderzochte, maar degene die bewijs combineert met vakmanschap én past bij de unieke persoon. Dit maakt EBD tegelijk flexibel én rigoureus.

De volledige denklijn: grondhouding, pijlers, de rode lijn en verantwoording

Ongeveer vijftien minuten lezen · met bronkeuze, kritiek en de grenzen van de reeks

De reeks

Vier delen, één beweging: ik → wij → wereld, en dan de AI-wereld

Elke schaal bouwt voort op de vorige. Je start bij je eigen ontwikkeling, verbindt die met gedrag en verandering in je organisatie, leert kijken en sturen op systeemniveau — en loopt in deel 4 diezelfde drie schalen opnieuw door, nu in een wereld waarin AI een deel van het denk- en maakwerk doet. Elk deel is los te lezen; samen vormen ze één leerlijn van 659 pagina’s.

Cover Deel 1 — Hoe jij leert, groeit en verandert
Deel 1 · EBPD

Hoe jij leert, groeit en verandert

Het fundament: growth mindset en belemmerende overtuigingen, zelfcompassie, veerkracht, je brein, emoties, motivatie, reflectie en intelligentie — de evidence-based basis van persoonlijke ontwikkeling.

11 hoofdstukken · 129 pagina’s

Cover Deel 2 — Van persoonlijke naar organisatieontwikkeling
Deel 2 · EBOD

Van persoonlijke naar organisatieontwikkeling

Dezelfde motor, één schaal groter: ontwikkelen als cyclus (PDSA), gedrag ontwerpen, de lerende organisatie, de onderstroom van verandering én het gesprek — feedback, beïnvloeding en onderhandelen.

26 hoofdstukken · 201 pagina’s

Cover Deel 3 — Van organisatie naar systeem en samenleving
Deel 3 · EBSD

Van organisatie naar systeem en samenleving

Veranderen op systeemniveau: wicked problems, transitiekunde, de commons, publieke waarde, systeemleiderschap — en desinformatie en complotdenken.

20 hoofdstukken · 154 pagina’s

Cover Deel 4 — De mens en de machine
Deel 4 · EBAI

De mens en de machine

Ik en wij in een AI-wereld: werken, waarde en waardigheid wanneer een machine meedenkt — en de vraag wie er in de loop blijft.

18 hoofdstukken · 175 pagina’s

Waarom die vier delen één beweging vormen — en waarom het vierde deel geen nieuwe schaal is maar een veranderde wereld — staat uitgewerkt bij de fundamenten.

Elk deel volgt dezelfde didactische opzet: leerdoelen per hoofdstuk, modellen in beeld, casussen uit de publieke sector, kennischecks met antwoordmodel, samenvattingen en een trainersgids. Deel 2 en 3 hebben daarnaast een volledig werkboek met werkbladen per hoofdstuk; deel 4 heeft een werkboek met oefeningen. Bij de reeks hoort één gedeelde bijlage: het competentiewoordenboek met 35 competenties in vijf clusters.

Voor wie

Voor professionals die hun handelen aantoonbaar willen verbeteren

Ontwikkeld met de publieke sector als praktijkcontext — met voorbeelden uit waterveiligheid, waterkwaliteit, vergunningverlening en gebiedsprocessen — maar breed inzetbaar in elke organisatie.

Professionals

Die hun eigen groei wetenschappelijk willen onderbouwen in plaats van te vertrouwen op onderbuik.

Leidinggevenden

Die teams willen ontwikkelen op feedback, motivatie en veerkracht met een toetsbare aanpak.

HR & L&D

Coaches, trainers en opleidingsadviseurs die evidence-based programma's willen aanbieden.

Publieke sector

Waterschappen, gemeenten en provincies waar ontwikkeling bijdraagt aan publieke waarde.

Hoe het in een training zou landen

Acht modules, van mindset tot AI-geletterdheid

De uitgewerkte trainingsopzet bouwt op Deel 1, met twee modules uit Deel 2 — gespreksvoering en ethisch beïnvloeden — en een AI-module uit Deel 4. Elke module vertaalt de theorie naar een bouwsteen: eerst begrijpen, dan toepassen, vervolgens reflecteren en borgen. Dit programma is beschreven maar nog niet gegeven; zie de stand van zaken.

Trainingsopzet

Een 2-daags programma met borging naar de werkpraktijk

Elk onderwerp volgt de didactische lijn activeren – kaderen – oefenen – reflecteren – borgen. Training zonder werkplekexperiment en follow-up heeft beperkte waarde; borging is daarom onderdeel van het ontwerp.

1

Dag 1 — Fundament en zelfsturing

  • 09:00
    Opening & leervragen

    Intakecanvas → persoonlijke leerfocus

  • 09:30
    EBD en de drie pijlers

    Bronanalyse + mini-casus → evidence-based beslislogica

  • 11:00
    Growth mindset & leren van feedback

    Oefenen met herformuleren → feedbackscript

  • 13:00
    Zelfcompassie & veerkracht

    Reflectie na fout/calamiteit → herstel- en leerprotocol

  • 14:30
    Brein, aandacht & leerontwerp

    Mythes herkennen → realistisch oefenplan

  • 15:45
    Transferopdracht

    Buddycontract → 24-uurs actie

2

Dag 2 — Communicatie, doelen & borging

  • 09:00
    Terugblik & active recall

    Korte toets + duo-interview → herhaling en verdieping

  • 09:30
    Emotionele intelligentie

    Simulatie bestuurlijk overleg → regulatiestrategie

  • 11:00
    Motivatie, waarden & doelen

    SDT-dashboard + SMART → 30-dagen ontwikkelplan

  • 13:00
    Reflectie & motiverende gespreksvoering

    Rollenspel → coachende vraagtechniek

  • 14:30
    Ethiek, beïnvloeding & AI-geletterdheid

    Casus AI in waterbeheer → ethische beslisvragen

  • 15:30
    Evaluatie & borging

    Evaluatiecanvas → leercontract en meetmoment

Voorbeeldprogramma o.b.v. de trainer's guide; tijden en accenten worden afgestemd op de groep en de organisatie.

Wat er ligt

Het materiaal dat er nu is

Vierdelige reeks (659 pagina's)

Vier readers met leerdoelen, theorie, modellen in beeld, bronnen en samenvattingen per hoofdstuk.

Werkboek

Werkbladen per hoofdstuk bij deel 2 en 3 en oefeningen bij deel 4, plus werkplekexperimenten en reflectievragen om kennis om te zetten in gedrag.

Competentiewoordenboek

Reeksbijlage met 35 competenties in vijf clusters, elk met observeerbaar gedrag en vier ontwikkelniveaus — voor zelfdiagnose, feedback en ontwikkelgesprekken.

Download (pdf, 49 p.)

Kennischecks

Korte toetsen met antwoordmodel om begrip te verankeren en active recall te stimuleren.

Praktijkcasussen

Realistische casussen uit de publieke sector als oefenruimte voor lastige situaties.

Trainer's guide

Didactische uitgangspunten, faciliteringstips en een compleet 2-daags programma-voorstel.

Follow-up & borging

Terugkommoment na 4–6 weken, buddy-afspraken en een 30-dagen ontwikkelplan.

Waar dit nu staat bijgewerkt september 2026

Eerlijk over de stand van zaken

Deze reeks is klaar en de trainingsopzet staat, maar het programma is nog niet eerder gegeven. Dat hoor je te weten voordat je iets aanvraagt.

  • De reeks is af. Vier readers en het competentiewoordenboek zijn geschreven, nagekeken en meegelezen door collega's in de publieke sector. Hun reacties waren de reden om ermee verder te gaan.
  • De trainingsopzet is ontwikkeld. Twee dagen, met werkvormen, casussen, kennischecks en een terugkommoment — beschreven in de trainersgids bij elk deel.
  • De training is nog niet gegeven. De eerste editie staat op de rol binnen mijn eigen organisatie. Daarna weet ik wat er in de praktijk aan schuurt en wat ik moet bijstellen.
  • Er is nog geen bedrijf. Ik doe dit naast mijn werk. Bij voldoende belangstelling richt ik er een op — met de bijbehorende voorwaarden, facturering en afspraken. Tot die tijd praat je met mij, niet met een organisatie.

Wat dat voor jou betekent: je bent vroeg. Je leest hier een uitgewerkt gedachtegoed van iemand die er nog middenin zit, en je kunt er invloed op hebben. Wat er niet is, is een track record met deelnemerscijfers — dat komt pas als de eerste groepen erdoor zijn. Zoek je een partij met jaren ervaring en referenties, dan ben ik niet de juiste en zeg ik dat liever nu dan later.

Daarom staan er op deze site geen prijzen en geen inschrijfknop. Wat ik wil weten is simpeler: raakt dit gedachtegoed genoeg mensen om er verder in te investeren? Als dat zo is, volgt de rest vanzelf. Zo niet, dan blijft het een reeks die er gewoon is.

Willem-Jan Jansen — organisatieadviseur, enterprise architect en trainer van de EBD-reeks

Willem-Jan Jansen

Organisatieadviseur & enterprise architect

Wie hierachter zit

Organisatieadviseur & enterprise architect met AI-expertise

Ik ben organisatieadviseur en enterprise architect, en werk in de publieke sector — bij een waterschap. Vanuit die praktijk combineer ik organisatieontwerp met een langjarige interesse in gedragswetenschap, leren en verantwoord gebruik van AI. De EBD-reeks heb ik in de avonduren en weekenden geschreven, naast dat werk.

De rode draad: professionele ontwikkeling die aantoonbaar bijdraagt aan publieke waarde — waterveiligheid, waterkwaliteit, klimaatadaptatie, betrouwbare dienstverlening en samenwerking met de omgeving. Geen quick fixes, maar bewijs, vakmanschap en waarden in balans.

Over de naam. EBD-instituut is de naam waaronder ik de reeks uitgeef. Daarachter zit één persoon: ik. Geen bureau, geen team, geen bestuur. Dat vind ik belangrijk om te zeggen, want een reeks die over bewijs en zuiverheid gaat, hoort zelf niet groter te lijken dan hij is.

Enterprise architectuur

AI-geletterdheid

Publieke sector

Veelgestelde vragen

Goed om te weten

Belangstelling peilen

Zegt dit je iets? Laat het weten

Dit is geen inschrijving en geen offerteaanvraag. Ik wil weten of er belangstelling is voor dit gedachtegoed — meer niet. Je zit nergens aan vast, je krijgt geen nieuwsbrief, en je hoort alleen iets als er daadwerkelijk iets te melden valt.

Ook kritiek is welkom. Als je vindt dat er iets niet klopt of dat een model beter kan, hoor ik dat liever nu dan nadat de eerste groep erdoorheen is.

  • [email protected]
  • Ik antwoord zelf, meestal binnen een paar dagen
  • Geen verkoopgesprek, geen mailinglijst
Waar gaat je belangstelling naar uit?

Je gegevens komen alleen bij mij terecht en worden alleen gebruikt om je aanvraag te beantwoorden. Zie onze privacyverklaring.